لایهبرداری (پیلینگ)، که بر از بینبردن لایههای خارجی پوست و تحریک بازسازی لایههای جدید پوست استوار است که دارای انواع بسیارسطحی، سطحی، متوسط و عمیق میباشد. - پیلینگ بسیار سطحی، لایههای بیرونی غیرزنده اپیدرم را از بینمیبرد. - پیلینگ سطحی، به کل عمق اپیدرم آسیب میرساند و باعث قرمز شدن پوست بمدت چند روز میشود. - پیلینگ متوسط، به ناحیه پاپیلری نفوذ میکند و برای چین و چروک خفیف، آسیب ناشی از آفتاب و برداشتن لکههای ناشی از پیری بکار میرود. - پیلینگ عمیق، برای موارد شدید چین و چروک و آسیب ناشی از آفتاب استفاده میشود. نفوذ محلول پیلینگ به عمق پوست باعث تغییرات در تولید کلاژن میگردد.
اندیکاسیونهای پیلینگ o درمان اختلالات ناحیه اپیدرم - کک و مک - ملاسما - کراتوز خورشیدی - پوست کدر o درمان اختلالات ناحیه اپیدرم و درم - آکنه - ملاسما - لنتیگو o درمان اختلالات ناحیه درم - چین های عمیق - اسکارهای زخم شایعترین داروها و مواد شیمیایی که در پیلینگ بکار میروند، عبارتند از: o اسیدهای آلفا- هیدروکسی (AHA)یا اسیدهای میوه، اسیدهای آلی ضعیفی هستند که از میوههای گوناگون مشتق شدهاند. اسید مالیک از سیب و انگور، اسید لاکتیک از شیر و اسید گلیکولیک از نیشکر بدست میآید. o AHA، اتصالات را در بین سلولهای اپیدرمی، سست میکند (مخصوصاً در لایهی مرده بیرونی پوست) و به منظور درمان خطوط ریز صورت، لکههای پوستی و جوشهای کوچک بکار میرود. o مزایای AHA 1- به زیر اپیدرم نفوذ نمیکند، بنابراین مدت زمان بسیار کمی برای بهبودی لازم است. 2- برای هر نوع پوستی قابل استفاده است. 3- تأثیر مواد دیگری مانند ترتینوئین و کرمهای سفیدکننده را که بر روی پوست استفاده میشود، افزایش نمی دهد. o نقاط ضعف AHA 1- پیلینگهای AHA سطحی بوده و باعث بهبود دائمی نمیشود و باید در فواصل زمانی منظمی تکرار گردند. 2- حساسیت نسبت به نور آفتاب را ممکن است افزایش دهد. o پیلینگ با محلول جسنر که ترکیبی از اسیدلاکتیک، اسیدسالیسیلیک، الکل و رزورسینول به همراه مواد دیگری مانند هیدروکینون و اسیدکوجیک میباشد. این روش پیلینگ بیش از یک قرن است که برای نشاط پوست و درمان آکنه بکار گرفته میشود. o پیلینگ با TCA، که از اسید تریکلرواستیک با قدرتهای متفاوت استفاده میشود. پیلینگهای TCAبا غلظت کمتر از 40% برای موارد آفتابسوختگی خفیف، تغییرات رنگدانهای پوست و چین و چروک خفیف پوست، مورد استفاده قرارمیگیرد. عمق پیلینگ به میزان غلظت محلول TCA مربوط میشود و به علت نفوذ آن به قسمت پاپیلری پوست، باعث تورم و قرمزی میشود که در حدود 10-7 روز طول میکشد. o عوارض پیلینگ TCA: 1- برخی مواقع تغییرات رنگدانهای و زخم در غلظتهای بالای TCA دیده میشود. 2- دورهی بهبودی با غلظتهای بالا، معمولاً طولانی است. o پیلینگ با محلول فنل، که عمیق است و برای پیگمانهای غیر طبیعی، آفتاب سوختگیهای شدید، چین و چروکهای شدید و حتی برای شرایط پیشسرطانی در اثر آفتاب بکار گرفته میشود. o سایش پوست (درمابریژن)، که در این روش، پوست تا رسیدن به سطح دلخواه تراشیده میشود. در طول مراحل انجام کار که با بیحسی موضعی یا بیهوشی عمومی انجام میشود، پوست را سرد نموده تا حالت جامد پیدا نماید و عمل سایش را انجام میدهند. o میکرودرمابریژن، که در اینروش بلورهای اکسیدآلومینیوم بر روی سطح پوست حرکتکرده و بسرعت جذب میشوند. سلولهای مرده لایه اپیدرم از بین میروند و ساختن کلاژن تحریک میگردد. o مزیت میکرودرمابریژن در این است که زمانی برای استراحت نیاز نیست و بیمار میتواند بزودی فعالیتهای روزمره خود را ادامهدهد. بازکردن منافذ و برداشتن سلولهای مرده با روش فوق، تأثیر موادی مانند اسیدآلفاهیدروکسی، آنتی اکسیدانها و رتینوئیدها را بر روی پوست افزایش میدهد. کرایوتراپی، که با استفاده از سرما، بافت هدف را تخریب مینماید. کرایوتراپی دارای قدرت تخریبی تا اعماق بافت را دارا میباشد و به سه روش انجام میشود که عبارتست از: - استفاده از نیتروژن مایع و سوآپ: در اینروش نیتروژن مایع را که دمای آن در حدود 196درجه زیر صفر قراردارد را توسط سواپ بر روی ضایعه میگذارند. عمق یخزدن به میزان فشار بر روی ضایعه و مدت زمانی که سواپ را روی ضایعه نگهمیداریم بستگیدارد. - استفاده از اسپری نیتروژن: در اینروش بکارگیری اسپری نیتروژن، دمای ضایعات را پایینتر میآورند. کورتاژ، در اینروش ضایعات پوستی بوسیله انواع مختلف کورت تخریب یا خارج میگردند. o اندیکاسیونهای کورتاژ 1- زگیل 2- مولوسکوم کنتاژیوزوم 3- کراتوزیس 4- بدخیمیها کلاژن تزریقی استفاده از کلاژن گاوی که برای اصلاح فرورفتگیهای پوست بکارمیرود. بوتاکس از مسدودکنندههای پالسهای عصبی است که باعث بیحرکتی ماهیچهها میگردد. • موارد استفاده بوتاکس در پوست: - چین و چروک نواحی گردن و صورت - هیپرهیدروزیس (تعریق شدید در کف دست و پا و زیربغل) • عوارض جانبی بوتاکس: - تورم و کبودی خفیف در نواحی تزریق. - سردرد موقتی. - افتادگی پلک بالا، که در عرض چندهفته خود به خود بهبود مییابد. - اریتم و تورم صورت. الکترولیز که سلولهای زاینده در ریشه مو تخریب میگردد و به چند روش انجام می شود: o الکترولیز مستقیم: o الکتروکوآگولاسیون عوارض الکترولیز: صدمه به بافت اطراف فولیکول مو و قرمزی، تورم و گاهاً اسکار.
لیزردرمانی امروزه سیستم های زیادی از لیزرهای پزشکی وجود دارند که در همه، هدف رسیدن مقدار کافی از طول موج مناسب لیزر به بافت موردنظر، بمنظور آسیبرساندن و از بینبردن صرفاً همان بافت میباشد. انواع لیزرهای پزشکی: Co2 Laser: لیزر Co2، اولین لیزری بود که بطور گسترده توسط جراحان بکار گرفته شد. این نوع لیزر، امواج پیوسته یا پالسی nm10600 را تولید میکند و عمدتاً بوسیله آب که بیش از 80% بافت نرم را تشکیل میدهد، جذب میشود. موارد کاربرد لیزر Co2 1- از بین بردن ضایعات پوستی خوشخیم مانند: خالها، زگیلها و کراتوزها. 2- به عنوان چاقوی جراحی. 3- لایهبرداری جهت برطرف کردن چین و چروک و اسکارهای پوستی و آکنه.
Argon laser لیزر آرگون، لیزر گازی موج پیوستهای است که اشعهی سبز آبی 488 نانومتری و 514 نانومتری تولید مینماید. اشعهی این گاز به شدت توسط هموگلوبین و ملانین جذب میشود. موارد کاربرد لیزر آرگون: 1- جراحی شبکیه چشم و گوش داخلی. 2- درمان خالهای ندولر شرابی. 3- خالهای سیاه کوچک. 4- ضایعات عروقی پوست.
YAG laser محیط لیزری YAG از یک میلهی کریستالی ایتریوم- آلومینیوم- گارنت تشکیل شدهاست. واحدهای تجزیهشده در بلور YAG، اتمهای عناصر کمیاب زمین، مانند نئودیمیوم (Nd)، اریبوم (Er) و هولمیوم (Ho) هستند که باعث ویژگیهای مختلف در لیزر میشوند. لیزرهای YAG به صورت موج پیوسته، پالسی و یا Q-switch عمل مینمایند. :Nd: YAG laser این نوع لیزر اشعهی مادون قرمز با طول موج nm 1064 از بین کریستال پتاسیم- تیتانیل- فسفات (KTP) عبور میکند، طول موج به نصف یعنی nm 532 میرسد. اشعهی سبز الماسی در مد پیوسته برای برش بافت و در مد پالسی برای بیماریهای عروقی و در مد سوئیچ شدهی Q برای ضایعات پیگمانته و خالکوبیها بکار میرود. :Er: YAG laser اربیوملیزر که اشعهی مادون قرمز با طول موج nm 2940 که عمدتاً توسط آب بافتها جذب میشود، را تولید میکند. کاربرد اصلی آن لایهبرداری بمنظور از بینبردن چین و چروک پوست و اسکارهای آکنه است. این نوع لیزر عوارض جانبی کمتر در مقایسه با لیزر co2 دارد. اما محدودیت نفوذ آن به داخل بافت نتایج محدودی را در مقایسه با لیزر Co2 بدست میدهد. :Ho: YAG laser این لیزر اشعهی مادون قرمز با طول موج nm 2070 تولید مینماید. کاربرد اصلی آن در ارتوپدی میباشد. در اورولوژی (از بین بردن سنگ های دستگاه ادراری) و درمان پروستات و جراحی آندوسکوپیک سینوسها نیز کاربرد دارد. Ruby laser: این نوع لیزر، اشعه با طول موج nm 694 تولید میکند. محیط لیزری آن شامل بلور یا یاقوت مصنوعی از اتمهای اکسید آلومینیوم و کروم است که بوسیله لامپ پر نور تحریک میگردد. موارد کاربرد لیزر روبی: 1- درمان تاتو 2- از بینبردن موها 3- درمان ضایعات پیگمانته مانند کک و مک، لکههای شیر- قهوه. Alexandrite laser: این لیزر اشعهی مادون قرمز با طول موج nm 755 تولید میکند. این طول موج، اجازه نفوذ عمیق اشعه را به داخل پوست به همراه جذب تقریباً کم آن توسط ملانین میسر میسازد. موارد استفاده آن در از بین بردن مو توسط لیزر در مُد پالسی و از بین بردن تاتو در مُد سوئیچ شدهی Q میباشد. Pulsed dye laser: اشعه با طول موج 585-577 نانومتری تولید مینماید که با حداکثر جذب هموگلبین مطابقت دارد و بنابراین برای درمان ضایعات عروقی مورد استفاده قرار میگیرد. لیزر رنگی پالسی (PDL) باعث از همگسیختگی رگهای خونی میگردد. کاربرد پیدیال 1- برای از بینبردن لکههای عروقی شرابی و سایر ضایعات عروقی. 2- درمان اسکارهای بر جایمانده از زخم. 3- برای جوانسازی. 4- درمان زگیل. :Copper Vapor Laser برمید مس تبخیر شده به عنوان محیط لیزری در CVL عمل مینماید و اشعهی زردرنگ با طول موج nm 577 و اشعهی سبزرنگ 511 نانومتری را تولید مینماید. زمان طولانی برای گرم شدن و عمر کوتاه محیط لیزری CVL باعث شده که کمتر از PDL در درمان ضایعات عروقی مورد استفاده قرار گیرد. Diod laser: این نوع لیزر اشعهی مادون قرمز با طول موج nm 900-800 تولید مینماید. کاربرد اصلی آن در مُد پالسی برای از بین بردن مو میباشد. همچنین در دندانپزشکی و ضایعات عروقی نیز مورد استفاده قرار میگیرد. Excimer laser: لیزرهای اگزایمر، اشعهی فرابنفش تولید مینمایند که باعث واکنشهای فتوشیمیایی در بافت هدف میگردد. این نوع لیزر با طول موج بسیارکوتاه جهت درمان پسوریازیس و برص (ویتیلیگو) بکار میرود. Intensed Pulse light اشعهی پالسی قوی (IPL) یک لیزر واقعی نیست و برای درمان بیماریهای پوستی مانند ضایعات عروقی، جوانسازی، ضایعات پیگمانته و تاتو مورد استفاده قرار میگیرد. عوارض لیزر درمانی: - اریتم و تورم و سوزش موقت. - اختلالات پیگمانتاسیون (بویژه در افراد با پوست تیره) - تاولهای موقتی - ایجاد زخم و اسکار (به ندرت)